مدیرعامل «انجمن دفاع از حقوق معلولان
فرهنگ معلول‌باوری در میان دولتمردان ما وجود ندارد

• امین جلا‌لوند

معلولان ایران از جمله محروم‌ترین اقشار جامعه از بعد کسب حقوق مسلم خود محسوب می‌شوند. توان‌یابان علاوه بر وجود مشکلات جسمی که همواره باید با آن دست و پنجه نرم کنند; از بعد ساختارهای رفاهی، مناسب‌سازی معابر شهر، شغل، مسکن و بسیاری از امکانات اولیهء زندگی نیز در تنگنا قرار دارند. «انجمن دفاع از حقوق معلولان» در جهت رفع موانع نامبرده و حل مشکلات معلولان، فعالیت خود را سال 1381 شروع کرد و مهم‌ترین هدف خود را تلاش جهت تصویب و اجرای «قوانین جامع حمایت از حقوق معلولان» قرار داد. برای آشنایی بیش‌تر با فعالیت‌های «انجمن دفاع از حقوق معلولان» و آگاهی از وضعیت فعلی توان‌یابان ایران، به سراغ علی همت محمودنژاد، مدیرعامل این NGO رفتیم. وی کارشناس ارشد توانبخشی است و بیش از یک دهه است که در NGO های مرتبط با معلولان فعالیت می‌کند.
«انجمن دفاع از حقوق معلولان» برای بهبود زندگی اقشار توان‌یاب و ارتقای سطح رفاهی آن‌ها، چه فعالیت‌هایی صورت داده و برای تحقق برنامه‌هایش با چه مشکلاتی روبه‌رو است؟
انجمن برای احقاق حقوق مادی و معنوی توان‌یابان تمام توان خود را به کار گرفته است. به جرات می‌گوییم برای دفاع از حقوق معلولان ایران، هفته‌ای نیست که با مسوولان ردهء بالای کشور گفت‌وگو نداشته باشیم.
ما در این دیدارها مشکلات معلولان را مطرح می‌کنیم و از مسوولان برای رفع موانع پیش‌روی اقشار معلول جامعه کمک می‌طلبیم. به طور مثال سال گذشته 50 دیدار حساس با مدیران ارشد کشور برگزار کردیم و در این دیدارها تلاش کردیم تا فاصلهء معلولان و مسوولان را کاهش دهیم.

به مشکلات حقوقی معلولان هم رسیدگی می‌کنید؟
از دیگر فعالیت‌های انجمن، رفع مشکلات حقوقی معلولان است به طوری که اگر معلولی مشکل حقوقی داشته باشد، وکیل رایگان در اختیار او قرار داده می‌شود و تقریبا 70 درصد از توان‌یابانی که به انجمن مراجعه می‌کنند مشکل‌شان رفع می‌شود همچنین برای ارتقای روحیهء اعضای انجمن هر ماه اردوهای سراسری با حضور صدها معلول برگزار می‌کنیم. علاوه بر آن انجمن تاکنون سه بار جشن ازدواج معلولان را برگزار کرده و جهیزیهء برخی از زوج‌ها را نیز تقبل‌کرده است. سال 1383 نیز انجمن با همکاری سایر سازمان‌های غیردولتی‌های مرتبط با معلولان جهت تصویب «قوانین جامع حمایت از معلولان» تمام همت خود را به کار بست و در حال حاضر هم پیگیر اجرای همهء 16 مادهء این قانون است. به طور کلی آگاه کردن مسوولان نسبت به حقوق معلولان، عملیاتی کردن «قوانین جامع حمایت از معلولان»، شناسایی مشکلات توان‌یابان و انعکاس این مشکلات به مدیران دولتی از جمله مهم‌ترین فعالیت‌های چند سال اخیر انجمن است اما در حال حاضر «انجمن دفاع از حقوق معلولان ایران» با مشکل نداشتن فضای لازم برای ادامهء فعالیت‌هایش روبه‌روست; به نحوی که هم‌اکنون حکم تخلیه از طرف شهرداری به دفتر انجمن رسیده است و باید به‌زودی مکان فعلی NGO خود را ترک کنیم.

در دیدارهایی که با مسوولان امور رفاه معلولان داشته‌اید، مدیران دولتی چه تعهداتی به انجمن دادند و تا چه حد به وعده‌های خود عمل کردند؟
طی چند سال اخیر تعداد ملاقات‌های ما به حدی بوده است که دیگر خود مسوولان پیشنهاد ملاقات می‌دهند. در دیدارهایی که با مسوولان مختلف داشتیم، هرگز کمک‌های مادی برای NGO خود درخواست نکردیم. تمام درخواست‌های ما برای رفع مشکلات معلولان سراسر کشور بوده است. به‌طور مثال در دوره‌ای که آقای احمدی‌نژاد شهردار تهران بودند، از وی درخواست کردیم که تعدادی خودروی ویژهء معلولان در اختیار ما بگذارند و ایشان نیز قول دادند که بیش از 20 دستگاه مینی‌بوس در اختیار معلولان قرار بگیرد; که هم‌اکنون بعد از گذشت سه سال، این طرح به مراحل نهایی خود نزدیک می‌شود.

از شورای عالی معلولان چه خبر؟ بالاخره تشکیل می‌شود یا نه؟
چند هفتهء قبل هم معاون اول رییس‌جمهوری، دستور تشکیل شورای عالی معلولان را صادر کردند که امیدواریم این طرح نیز به سرانجام برسد اما در بیش‌تر موارد، مسوولان به وعده‌های خود جهت حل مشکلات معلولان عمل نمی‌کنند. متاسفانه مدیران دولتی نتوانسته‌اند درصد کوچکی از خواسته‌های ما را برآورده کنند و رفته‌رفته خواسته‌های معلولان به رویا تبدیل شده است.
چه موانعی پیش‌روی اجرای کامل «قوانین جامع حمایت از معلولان» وجود دارد و برای رفع این موانع چه پیشنهادهایی دارید؟
ابتدا باید عرض کنم که اجرای 70 درصد این قانون به بودجه نیاز ندارد و اجرای آن، بیش‌تر نیازمند فرهنگ معلول‌پذیری است. متاسفانه فرهنگ معلول باوری در میان دولتمردان ما وجود ندارد و برخی از مسوولان هنوز هم به معلولان با دید مصرف‌کننده نگاه می‌کنند. این موضوع موجب شده است که «قوانین جامع حمایت از حقوق معلولان» به طور کامل اجرا نشود.

• روزنامه سرمایه